अनलाइनमा काम गर्नुको मज्जा
सिक्काका दुई पाटा हुन्छन्। हरेक कामका फाइदा र बेफाइदा दुवै हुन्छन्। अनलाइनमा काम गर्दाका बेफाइदाहरु पनि होलान् तर म चाहिँ फाइदामा रमाइरहेको छु। एउटा फाइदा के पनि हो भने यसमा हामीले लेख्ने समाचार र एंगलिङले भोलिपल्टका पत्रिकाहरुको एजेन्डा सेटिङ भइरहेको हुन्छ। धेरै पटक यस्ता घटना भएका छन् तर अल्छीपनाका कारण लिपिवद्ध गरिएको छैन। हिजोको एउटा घटना भने अन दि रेकर्ड राख्न मन लाग्यो
हिजो नेवाः स्वायत्त राज्यको घोषणा कार्यक्रम थियो। रिपोर्टिङ गर्नभन्दा पनि के रहेछ यसो हेर्न गएको थिएँ कार्यक्रममा म। आफै काम गर्ने नागरिकन्युज अनलाइनका लागि समाचार लेखिदिउँ न त जस्तो लाग्यो। अनि हतार हतार समाचार तयार पारेँ। त्यसैलाई भोलिपल्टको नागरिक दैनिकले पनि छाप्यो। रमाइलो कुरा, भोलिपल्टका अधिकांश पत्रिकामा अनलाइन मै लेखिएको समाचारलाई आधार बनाएर समाचार छापियो। जुन नेताका जुन कुरा मैले समाचारमा उल्लेख गरी अनलाइनमा हालेको थिएँ, त्यहीलाई भाषामात्र मिलाएर र हुबहु अरु पत्रिकाले लेखेछन्। हुनत नेपालभाषामा सञ्चालन भएको कार्यक्रम भएर त्यसो भएको हुनसक्छ। तर अरु धेरै अनलाइनमा छापिएका समाचारले पनि भोलिपल्टका पत्रिकाहरुको अजेन्डा सेटिङ भइरहेको हुन्छ। यही त हो मज्जा अनलाइनमा काम गर्नुको, आफ्नो समाचार एउटा पत्रिकामा मात्र हैन, अरु धेरै पत्रिकामा पनि छापिन्छन्। तर पनि केही साथीहरुले अनलाइनमा समाचार दिन कञ्ज्युस्याइँ गरेको देख्दा नरमाइलो लाग्छ। त्यसो भए पनि केही साथीहरुले भने अनलाइनको महत्त्व बुझ्न थालेका छन् है। उनीहरु सुरु मै अनलाइनलाई समाचार दिन्छन्।
नागरिकन्युजमा छापेको समाचार-
नेवारद्वारा छुट्टै राज्य घोषणा
शनिवार, 26 डिसेम्बर 2009 15:59 नागरिक
झण्डा र ‘राष्ट्रिय गान’ पनि सार्वजनिक-
उमेश श्रेष्ठ, काठमाडौँ, पुस ११ (नागरिक)- संविधानसभामा प्रतिनिधित्व गर्ने एमाले, कांग्रेस र माओवादीलगायतका दल र नेवार समुदायभित्रैका ३१ जातीय संस्थाका प्रतिनिधि सम्मिलित संयुक्त सङ्घर्ष समितिले शनिबार नेवार स्वायत्त राज्य घोषणा गरेको छ।
उपत्यका र वरपरका विभिन्न जिल्लाबाट सांस्कृतिक झाँकीसहित आएको जुलुस काठमाडौँको दशरथ रंगशालामा भेला भई घोषणा सभाको आयोजना भएको थियो।
नेपालको राष्ट्रिय गान ‘सयौँ थुंगा फूलका हामी..’ बजाएर सुरु भएको कार्यक्रममा नेवार स्वायत्त राज्यको ‘राष्ट्रिय गान’ र ‘राष्ट्रिय झण्डा’ सार्वजनिक गरिएको थियो। दुर्गालाल श्रेष्ठको रचना रहेको नेवार गानलाई रामेश, रायन, रामकृष्ण दुवाल, पवित्र कसाः लगायतका गायकले गाएका थिए। संघर्ष समितिमा आवद्ध १० संस्थाका प्रतिनिधिले पहिले नै चन्द्रसूर्यअंकित राष्ट्रिय झण्डा फहरिरहेको ठाउँलाई बीचमा पारेर नेवार स्वायत्त राज्यका झण्डाहरु फहराएका थिए।
राज्यको घोषणा संयुक्त संघर्ष समितिका अध्यक्ष नरेन्द्रभक्त हाडाले गरेका थिए। सबै प्रमुख राजनीतिक दल र विभिन्न नेवार संघसंस्थाका प्रतिनिधित्व रहेको समितिको अध्यक्ष तीन तीन महिनामा पालैपालो परिवर्तन हुने गर्छ।
घोषणा सभालाई सम्बोधन गर्दै नेकपा एमालेका केन्द्रीय सदस्य राजेन्द्र श्रेष्ठले एमालेले ऐतिहासिक नेपाल मण्डल अनुसार नै यसको क्षेत्र घोषणा हुनुपर्ने विचार राख्दै यस राज्यको सीमा अन्य दुई राज्यसँग जोडिनु पर्ने पार्टीको धारणा रहेको बताए। ‘यसै अनुसार एमालेले राज्य पुनर्सरचनाको अवधारणामा नेवार राज्यको सीमाङकन गरिसकेको छ’, उनले भने, ‘अब यसलाई संविधान सभाबाट पास गर्नुपर्छ।
नेपाली कांग्रेस काठमाडौँ जिल्ला समितिका पूर्व सभापति तथा सभासद तीर्थराम डंगोलले बाग्मतीका ८, नारायणीका ५ र दोलखा र रामेछापसहित मिलाएर एक प्रदेशको घोषणा हुनुपर्ने र त्यसको नाम नेवाः राज्य हुनुपर्ने बताए। संविधानसभामा रहेका २१८ जनजाति सभासदले यसका लागि दबाब दिने उनको कथन थियो।
दलहरुले नेवार राज्यको सीमाका बारेमा आ-आफ्नै धारणा सार्वजनिक गरे पनि सभामा निश्चित इलाका तोकेर घोषणा गरिएको छैन। नेवार राज्यको क्षेत्र घोषणा गर्दै नेवाः जागरण मञ्चका सुजीव बज्राचार्यले ‘लिच्छवीकालदेखि नै स्पष्ट अस्तित्वमा रहेका नेवार शासकहरुको अधिनस्थ शासनसत्ताको प्रादेशिक क्षेत्रको ऐतिहासिकतालाई आधार मानेर स्वायत्त राज्यको क्षेत्र निर्धारण गर्ने’ बताए। यो सैद्धान्तिक अवधारणा हो, उनले स्पष्ट पारे।
एकीकृत माओवादीका उपाध्यक्ष नारायणकाजी श्रेष्ठले सभालाई सम्बोधन गर्दै नेवार स्वायत्त राज्यको घोषणाले संघीयताविरोधीहरु, संविधान निर्माणमा प्रतिकूल असर पर्नेहरुले ठूलो झापड खाएको बताए। आफ्नो पार्टीले आन्दोलनका क्रममा गरेको गणराज्यहरुको घोषणाको स्मरण गर्दै श्रेष्ठले जनताले आफै राज्य घोषणा गरी दबाब बढाएका कारण संघीयताबाट कोही पनि पछाडि फर्कनसक्ने अवस्था नरहेको बताए।
कार्यक्रम आयोजक नेवाः स्वायत्त राज्य संयुक्त संघर्ष समितिमा एनेकपा (माओवादी)को भ्रातृ संगठन नेवाः राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा, नेपाली कांग्रेसको भ्रातृ संगठन - नेवाः लोकतान्त्रिक दबू, नेकपा (एमाले)को भ्रातृ संगठन - लोकतान्त्रिक नेवाः संघ, नेपाः राष्ट्रिय पार्टीको भ्रातृ संगठन - नेवाः ल्याय्म्ह न्ह्यलुवाः, विघटित नेकपा (एकता-केन्द्र) सम्बद्ध भ्रातृ संगठन - नेवाः मुक्ति मंकाः दबू लगायत आवद्ध छन्।
सभामा नेवार स्वायत्त राज्यको भाषिक, सांस्कृतिक, शिक्षा, आर्थिक, समावेशी, गैरनेवार र अल्पसंख्यकसम्बन्धी नीति पनि सार्वजनिक गरिएको थियो। नेवारहरुको छाता संगठन नेवाः देय दबुका पूर्वअध्यक्ष मल्ल के सुन्दरले संविधान सभाको क्षेत्राधिकारलाई चुनौति दिई राज्य घोषणा गरेको नभई संविधानप्रदत्त अधिकारको उपभोग गर्दै आफ्नो माग सुनाउन यस्तो घोषणा गरिएको बताए। ‘राज्य पुनर्संरचनाको बहस भइरहेका बेला हामी नेवारहरुलाई यस्तो राज्य चाहिन्छ र यसको नीति यस्तो रहन्छ भन्ने आवाज सम्बन्धित ठाउँमा पुर्याउन शान्तिपूर्ण रुपमा कार्यक्रम आयोजना गरेका हौँ’, उनले चेतावनी दिए, ‘यदि यसलाई गम्भीर रुपमा लिइएन भने हाम्रो आवाज यस्तै शान्तिपूर्ण र शालिन नहुन पनि सक्छ।’ 
नेवार राज्यको झण्डा। यसलाई रामकृष्ण नकर्मीले डिजाइन गरेका हुन्।
नेवार स्वायत्त राज्यको भाषिक नीतिमा नेपाल भाषालाई मुख्य माध्यमको भाषाको रुपमा प्रयोग गर्दै लगिने, बालबालिका र वयस्कहरुलाई अनिवार्य नेपाल भाषा सिकाउने कार्य विद्यालयमा थालनी गर्ने, प्रशासन र न्यायालयभित्र प्रयोगको प्रमुख भाषा नेपाल भाषा हुने र नेपाल भाषाकै माध्यमबाट विभिन्न छापा र आमसञ्चार सञ्चालन हुने उल्लेख गरिएको छ।
नेवार स्वायत्त राज्यभित्र भएका गैर नेवारहरुको भाषालाई पनि सम्मान गर्दै उनीहरुको लागि वैकल्पिक रुपमा अर्को भाषा प्रयोग गर्ने अवसर प्रदान गरिनेछ, भाषिक नीति सार्वजनिक गर्दै हरिकृष्ण व्यञ्जनकारले बताए।
सांस्कृतिक नीति
नेवार स्वायत्त राज्यभित्र रहेका गैर नेवार समुदायको धर्म संस्कृति र परम्परालाई सम्मान गर्दै उनीहरुको आस्था अनुरुप काम कारबाही सञ्चालन गर्न उपयुक्त वातावरण तयार गरिदिने दायित्व राज्यले गर्ने भन्दै सांस्कृतिक नीति सार्वजनिक गरेका प्रेम महर्जनले भने ‘संस्कृति, धर्म, परम्परा र आस्थाको आधारमा कुनै पनि गैर नेवार समुदायलाई पक्षपात गर्ने काम नेवार स्वायत्त राज्यबाट कहिले पनि हुने छैन।
शिक्षा नीति
शिक्षा नीति सार्वजनिक गर्दै पवनमान श्रेष्ठले नेवार स्वायत्त राज्यभित्र बालबालिकालाई नेपाल भाषा र उनीहरुको मातृभाषाको माध्यमबाट अनिवार्य शिक्षा दिने, सबै गाउँमा मातृभाषा पढ्न पाउने गरी प्राथमिक तहका विद्यालय पुर्याउने, नगरीइ इलाकामा कम्तिमा पनि एउटा क्याम्पस स्तरको शिक्षण सस्था खोल्ने, शिक्षाको व्यापारीकरणबाट धनी र गरीब विद्यार्थीबीच भएको विभेदलाई कम गर्न राज्यस्तरबाट विशेष पहल गर्ने, हिजोको राज्यसत्ताबाट पछाडि पारिएका र विपन्न वर्गलाई शिक्षा सुलभ र सहज बनाउन राज्यले प्रयास गर्ने बताए।
समावेशी नीति
समावेशी नीतिमा नेवारभित्र पनि जातको हिसाबा र लैँगिक अनि स्थानको आधारमा विभेदपूर्ण व्यवहार भएको स्वीकार्दै ऐतिहासिक कालमा भएका विभेद र अन्यायको शोधभर्नास्वरुप पछाडि पारिएका समुदाय र महिलाहरुको पहुँच नेवारहरुको अन्य समुदायको समानस्तरमा पुर्याउन समानुपातिक र समावेशीकरण नीति अपनाउने, नेवार स्वायत्त राज्यको व्यवस्थापिका, कार्यपालिका र न्यायपालिकामा कुनै न कुनै रुपबाट पछाडि पारिएका वर्गहरुलाईलाई आरक्षण र कोटा प्रणाली अपनाउने र कतिपय समय स्थानमा उनीहरुको लागि सकरात्मक विभेदको नीति अपनाउने उल्लेख छ। समानुपातिक मान्यता अनुरुप पनि समावेशी हुन नसकेको कुनै समुदाय र वर्ग छुट्ने अवस्था भएमाउनीहरुको प्रतिनिधित्वको लागि छुट्टै कानुनी व्यवस्था हुने नीतिमा उल्लेख छ।
नेवार समुदायभित्र कथित उच्च बाहुन जातदेखि लिएर कथित दलित जातसम्म रहेका छन्। शनिबारको कार्यक्रमको उदघाटन सबै ३१ जातिका पुरुष र महिला भेला भएर परेवा उडाएर गरेका थिए।
गैर नेवार र अल्पसंख्यकको अधिकार
नेवार स्वायत्त राज्य आदिवासी नेवारका साथै यहाँ बसोबास गर्दै आएका गैर नेवारहरुको पनि साझा सत्ता भएको स्वीकार गर्दै नीतिमा सबै गैर नेवार समुदायलाई सबै किसिमबाट संवैधानिक कानुनी समान अधिकार सुनिश्चित हुने र राज्यको सबै स्थानमा जनसंख्याको आधारमा नेवार राज्यभित्र समावेश भएका गैर नेवार समुदायको पनि समानुपातिक प्रतिनिधित्व हुने उल्लेख छ।
कान्तिपुर दैनिकमा छापिएको समाचार- अनलाइनको समाचारबाट प्रभावित भएको वा हुबहु सारिएकोलाई बोल्ड गरिएको छ।
नेवार समुदायबाट ँनेवा स्वायत्त राज्य’ घोषणा
काठमाडौ, २०६६ पुस ११ - माओवादीले घोषणा गरेको स्यायत्तता गणराज्यप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै राजधानीका नेवार समुदायले शनिबार छुट्टै नेवार स्वायत्त राज्य घोषणा गरेका छन् ।
नेवार समुदायभित्रैका ३१ जातीय संस्थाका प्रतिनिधि सम्मिलित संयुक्त संघर्ष समितिले दशरथ रंगशालाबाट स्वायत्त राज्य घोषणा गरेको हो । समितिका अध्यक्ष नरेन्द्रभक्त हाडाले स्वायत्तता राज्य घोषणा गरका हुन् ।
घोषणासभामा प्रमुख राजनीतिक दलका नेताहरू भने सहभागी थिए । घोषणासभालाई माओवादीका उपाध्यक्ष नारायणकाजी श्रेष्ठ, कांग्रेस सभासद् तीर्थराम डंगोल, एमाले केन्द्रीय सदस्य राजेन्द्र श्रेष्ठले सम्बोधन गरेका थिए । सम्बोधनका क्रममा नेताहरूले भने पार्टीको अवधारणाअनुसारको मन्तव्य राखेका थिए ।
माओवादी नेता श्रेष्ठले नेवा संघीय राज्य घोषणा गरेर संघीयता विरोधीहरूलाई ठूलो झापड दिएको बताएका थिए । कांग्रेस नेता डंगोलले बाग्मतीका ८, नारायणीका ५, दोलखा, रामेछाप मिलाएर नेवा राज्य घोषणा गर्नुपर्ने दबाब संविधानसभामा समेत गरिने बताए । एमाले नेता श्रेष्ठले ऐतिहासिक नेपाल मण्डलअनुसार राज्य घोषणा गर्नुपर्ने आफ्नो पार्टीको स्पष्ट धारणा रहेको बताए ।
घोषणासभा राष्ट्रिय गान बजाएर सुरु भएको थियो । सभामा नेवार समुदायले नेवारी भाषाकै राष्ट्रिय गान र राष्ट्रिय झन्डासमेत सार्वजनिक गरेका थिए । राष्ट्रिय झन्डाका बीचमा नेवारी झन्डा राखिएको थियो । (यो चाहिँ अनलाइनको समाचार हेरेर बुझेनछन्। राष्ट्रिय झन्डालाई बीचमा पारेर नेवार राज्यको झन्डा फहराइएको थियो भनेको खासमा) यसअघि उपत्यकाका विभिन्न ठाउँ र जिल्लाबाट झाँकिसहित आएको जुलुस रंगशालामा एकत्रित भएपछि घोषणासभाको आयोजना गरिएको थियो । कार्यक्रम आयोजकमा माओवादी, कांग्रेस, एमालेलगायत दलका नेवार समुदायसँग सम्बन्धित भ्रातृसंस्था पनि सम्मिलित थिए ।
नेवारहरूको छाता संगठन नेवाः देय दवुका पूर्वअध्यक्ष मल्ल के सुन्दरले यो घोषणाले नेवार समुदायको माग संविधानसभामा प्रतिबिम्बित हुने बताए । संविधानक्षेत्रको कार्यक्षेत्र चुनौती दिने काम नगरेको बताउँदै उनले संविधानप्रदत्त अधिकारको उपयोग गरेको बताए ।
‘नेवारहरूले यस्तो राज्य चाहिन्छ र यस्तो नीति हुनुपर्छ भन्ने दबाब दिन शान्तिपूर्ण कार्यक्रम आयोजना गरेका हौं,’ उनले भने, ‘यसलाई दलहरूले गम्भीर रूपमा नलिएमा हाम्रो आवाज शान्तिपूर्ण नहुन पनि सक्छ ।’
घोषणासभामै नेवार स्वायत्तता राज्यको आर्थिक, शैक्षिक, सांस्कृतिक, भाषा, गैरनेवार, समावेशी र अल्पसंख्यकसम्बन्धी नीति पनि पारित गरेको छ ।
यो राजधानीमा छापिएको समाचार-
नेवारद्वारा छुट्टै राज्य घोषणा नीति, झन्ड
नरेश ज्ञवाली/राजधानी
काठमाडौं, ११ पुस
संविधानसभाका प्रमुख ठूला तीन दल माओवादी, कांग्रेस र एमाले एवं नेवार समुदायभित्रैका ३१ जातीय संस्थाका प्रतिनिधि सम्मिलित संयुक्त संर्घष्ा समितिले शनिबार नेवार स्वायत्त राज्य घोषणा गरेको छ । समितिले स्वायत्त राज्यको भाषिक, सांस्कृतिक, शिक्षा, आर्थिक, समावेशी, गैरनेवार र अल्पसंख्यकसम्बन्धी नीति पनि र्सार्वजनिक गरेको छ ।
संविधानसभाको सबैभन्दा ठूलो दल माओवादीले मुलुकभर एकतर्फी रूपमा गरेको स्वायत्त गणराज्य घोषणाको डेढ साता नबित्दै सत्तासीन कांग्रेस र एमाले नेताको उपस्थितिमा नेवार स्वायत्त राज्य घोषणा गरिएको हो । यद्यपि, कांग्रेस, एमालेलगायतका दलले भने त्यसलाई संस्थागत अनुमोदन गरेका छैनन् ।
उपत्यका र वरपरका विभिन्न जिल्लाबाट सांस्कृतिक झाँकीसहित भेला भएका हजारौं व्यक्तिमाझ संयुक्त संर्घष्ा समितिका अध्यक्ष नरेन्द्रभक्त हाडाले दशरथ रंगशालामा आयोजित सभामा नेवार स्वायत्त राज्यको घोषणा गरेका हुन् । सबै प्रमुख राजनीतिक दल र विभिन्न नेवार संघ/संस्थाका प्रतिनिधित्व रहेको समितिको अध्यक्ष तीन-तीन महिनामा पालैपालो परिवर्तन हुने गर्छ ।
घोषणा सभाअघि टेकुको पचलीबाट अष्टमातृका देवीको झाँकी, स्वागत नृत्य, धिमय्-धुन्या, बाँसुरी दाफा भजन, लाखे झाँकी, जातीय वेशभूषा र बाजागाजासहित सुरु भएको र्यालीले नगरका विभिन्न भागको परिक्रमा गरेको थियो ।
नेपालको राष्ट्रिय गान ‘सयौं थुँगा फूलका हामी…’ बजाएर सुरु भएको सो कार्यक्रममा नेवार स्वायत्त राज्यको ‘राष्ट्रिय गान’ र ‘राष्ट्रिय झन्डा’ -षट्कोणभित्र पाँचकुने तारा) पनि र्सार्वजनिक गरिएको थियो । नेवार राष्ट्रिय गानका रचयिता दर्ुगालाल श्रेष्ठ हुन् । सभामा रामेश, रायन, रामकृष्ण दुलाल, पवित्र कसाः लगायतले सो गान गाएका थिए ।
माओवादी उपाध्यक्ष नारायणकाजी श्रेष्ठ ‘प्रकाश’ले सभालाई सम्बोधन गर्दै नेवार स्वायत्त राज्यको घोषणा संघीयताविरोधीहरू र संविधान निर्माणमा प्रतिकूल असर पार्न खोज्नेहरूमाथि ठूलो प्रहार भएको बताए । उनले प्रधानसेनापति प्रकरणमा राष्ट्रपतिले चालेको कदम फिर्ता हुनर्ुपर्ने र नागरिक र्सवाेच्चता कायम हुनर्ुपर्ने माग राखी तेस्रो चरणको आन्दोलनका क्रममा आफूहरूले घोषणा गरेको स्वायत्त गणराज्यको विरोध गर्नेहरूमाथि नेवार राज्य घोषणा ठूलो झापड भएको बताए । श्रेष्ठले जनताले आफैं राज्य घोषणा गरी दबाब बढाएका कारण संघीयताबाट कोही पनि पछि हट्न नसक्ने अवस्था रहेको जनाए ।
घोषणा सभामा नेवार स्वायत्त राज्यको निश्चित क्षेत्र तोकिएन । सभाका वक्ताहरूले पनि राज्यको क्षेत्रबारे फरक-फरक धारणा राखे ।
एमालेका केन्द्रीय सदस्य राजेन्द्र श्रेष्ठले ऐतिहासिक नेपाल मण्डलअनुसार नै नेवार स्वायत्त राज्यको घोषणा हुनर्ुपर्ने बताए । उनले भने, ‘एमालेले राज्य पुनःसंरचनाको अवधारणामा नेवार राज्यको सीमांकन गरिसकेको छ, अब यसलाई संविधानसभाबाट पास गर्नुपर्छ ।’
कांग्रेस काठमाडौं जिल्लाका पर्ूवसभापति तथा संविधान सभासद् तर्ीथराम डंगोलले बागमतीका आठ, नारायणीका पाँच र जनकपुर अञ्चलका दर्ुइ जिल्ला दोलखा र रामेछापसहित मिलाएर एक प्रदेशको घोषणा हुनर्ुपर्ने र त्यसको नाम नेवाः राज्य घोषणा हुनर्ुपर्ने बताए ।
नेवाः जागरण मञ्चका सुजीव बज्राचार्यले लिच्छवीकालदेखि नै स्पष्ट अस्तित्वमा रहेका नेवार शासकहरूको अधिनस्थ शासनसत्ताको प्रादेशिक क्षेत्रको ऐतिहासिकतालाई आधार मानेर स्वायत्त राज्यको क्षेत्र निर्धारण गर्ने आफूहरूको सैद्धान्तिक अवधारणा रहेको बताए ।
नेवारहरूको छाता संगठन नेवाः देय दबुका पर्ूवअध्यक्ष मल्ल के सुन्दरले आफूहरूले संविधानसभाको क्षेत्राधिकारलाई चुनौती दिन राज्यको घोषणा नगरेको प्रस्ट पारे । उनले संविधानसभा र राजनीतिक दलहरूसँगको व्रि्रोह नभई नेवार समुदायको पहिचान, अस्तित्व र कला-संस्कृतिको संरक्षणका लागि यस किसिमको राज्य घोषणा गरिएको बताए । उनले संविधानप्रदत्त अधिकार उपभोग गर्दै आङ्खना माग सुनाउन स्वायत्त राज्य घोषणा गरेको पनि बताए ।
